Ili će Orbánov sistem ponovo dokazati svoju izdržljivost, ili će Mađarska postati prvi veliki test slučaj za to kakva bi mogla izgledati post-Orbánska Srednja Evropa.

Filip Gašpar je politički savjetnik i publicist hrvatskog porijekla iz Bosne i Hercegovine. Specijaliziran je za stratešku komunikaciju, međunarodno pozicioniranje i konzervativne mreže. Redovno piše za njemačke i međunarodne medije kao što su JUNGE FREIHEIT, The European Conservative i razne medije širom bivše Jugoslavije.

Posljednjih godina Mađarska je zauzela posebno mjesto u evropskim političkim debatama. Pitanja su se pojačala o tome da li liberalni konsenzus koji je oblikovao evropsku politiku nakon Hladnog rata još uvijek uživa široku demokratsku legitimitet.

Malobrojne vlade su taj konsenzus izazvale direktnije nego ona koju vodi Viktor Orbán. Više od decenije, Orbán i njegova stranka Fidesz provode politički projekt koji nastoji redefinirati odnos između nacionalnog suvereniteta, demokratske vlasti i nadnacionalnih institucija.

Danas Mađarska spada među najpolitički utjecajnije države u Evropi. Pod vodstvom Viktora Orbána i njegove stranke Fidesz, Mađarska je postala politički eksperiment koji otvoreno izaziva mnoge ideološke pretpostavke koje su ležale u osnovi evropskog poretka nakon Hladnog rata. Parlamentarni izbori zakazani za 12. april 2026. sada će testirati izdržljivost tog projekta.

Struktura mađarskog izbornog sistema također je igrala važnu ulogu u oblikovanju političkog pejzaža zemlje. Parlamentarni sistem kombinuje proporcionalnu reprezentaciju sa izbornim jedinicama sa jednim mandatom, strukturu koja je historijski favorizirala najveću političku silu. Stranke sposobne da konsolidiraju podršku širom širokog biračkog tijela mogu pretvoriti relativno skromne prednosti u glasovima u znatno veće parlamentarne većine.

Tokom protekle decenije, ovaj sistem je često radio u korist Fidesza, omogućavajući stranci da pretvori izborne pobjede u trajnu vladajuću moć. Istovremeno, fragmentirane opozicione snage su se borile da svoje kombinovane udjele u glasovima pretvore u uporedivu parlamentarnu reprezentaciju.
U većini evropskih prijestolnica, političke elite djeluju unutar stabilnog konsenzusa izgrađenog oko liberalno-demokratskih normi, transatlantske saradnje i dublje institucionalne integracije unutar Evropske unije. Mađarska se postepeno kretala drugačijom putanjom.

Dok ostaje unutar Evropske unije i NATO-a, Budimpešta je pokušala da izgradi autonomniju poziciju u globalnoj politici. Ovaj pristup je često dovodio Mađarsku u sukob sa institucijama u Briselu i sa mnogim zapadnim vladama. Ipak, to je zemlju pretvorilo u fokus šire debate o suverenitetu, demokratiji i budućem pravcu Evrope.

Tekst Filipa Gašpara koji je objavljen u „The American Postliberal“ pogledajte u cijelosti na linku:

https://www.americanpostliberal.com/p/the-future-of-national-conservatism